Bir insan ne zaman ve nasıl canavara dönüşür?
Her iki yapımda da benzer felsefi zemine dayanan iki ikonik replik duyulur. Ancak Scorsese ve Nolan’ın bu soruyu ele alma biçimi ve sinematografik dilleri tamamen zıt yönlere kayar. Dark Knight ve Shutter Island filmlerinin birbirinden farklı tarzdaki cevapları ile bu soruyu cevaplamaya çalışacağız.
Karakterlerin Trajedisi ve Dönüm Noktaları
Shutter Island’ın finaline doğru Teddy Daniels (Andrew Laeddis), trajik bir kabullenişin tam eşiğindedir. Eşinin ve çocuklarının kaybıyla oluşan ağır travmayı kaldıramayıp kendisine savunma mekanizması olarak bir dedektif hikayesi yaratan Teddy, aslında kendi gerçekliğinden kaçan bir akıl hastasıdır.
Film boyunca kurduğu ve sığındığı hayal alemi yıkıldığında, önünde iki yol kalır: Ya zihninin kaçmaya çalıştığı o acı gerçekliği (ailesini koruyamayan ve karısını vuran Andrew Laeddis kimliğini) kabullenip bu ağır vicdan azabıyla yaşamaya devam etmek ya da gerçekleri bilerek nüksetmiş gibi yapıp lobotomiye yürümek.
Andrew’un “Hangisi daha kötü olurdu: Bir canavar olarak yaşamak mı, yoksa iyi bir adam olarak ölmek mi?” sorusu, sadece bir replik değil; bilincinin tamamen açıldığı o kısa anda verdiği radikal ve trajik karardır. İyileştiğini doktorlara çaktırmayarak deliliği taklit eder ve lobotomiye yürür. Çünkü onun için geçmişindeki o canavar kimliğiyle ve suçluluk duygusuyla yaşamaktansa, zihnindeki iyi adam (Teddy Daniels) imajıyla ruhsal bir ölümü seçmek çok daha katlanılabilirdir.
The Dark Knight’ın unutulmaz hastane sahnesinde ise durum tam tersi bir eksende ilerler. Gotham’ın “Beyaz Şövalyesi” Harvey Dent, adalete, sisteme ve insanların özünde iyi olduğuna inanan bir adamdır. Ancak Rachel’ın ölümü ve yüzünün yarısının yanmasıyla yaşadığı kişisel yıkım, onu Joker’in manipülasyonuna açık hale getirir.
Harvey’nin film başında kurduğu “Ya kahraman olarak ölürsün ya da kötü birine dönüştüğünü görecek kadar uzun yaşarsın” felsefesi, Joker’in dokunuşuyla bir kehanete dönüşür. Joker ona kaosu, rastlantısallığı ve sistemin ikiyüzlülüğünü sunar. Harvey, adaleti bir kenara bırakıp kararlarını yazı tura atarak şansa devrederken, o ünlü cümlesini bizzat yaşayarak Two-Face olur.
Martin Scorsese sineması; bireyin iç dünyasına, Katolik suçluluk duygusuna, vicdan azabına ve kefarete odaklanır. Scorsese için kötülük veya canavarlık dışarıdan gelmez; insanın kendi içindeki travmalardan ve suçluluktan beslenir.
Shutter Island’da dış dünya sadece bir görüntüden ibarettir. Asıl hapishane Teddy’nin kendi zihnidir. Scorsese, insanı kendi vicdanıyla baş başa bırakır. Teddy’nin finaldeki seçimi bir teslimiyet değil, vicdan azabından kurtulmak için ödenen ahlaki bir bedeldir.
Christopher Nolan sineması ise çok daha analitik, seküler ve yapısal bir mantıkla işler. Nolan insanı tek başına değil, bir sistem ve düzen içerisinde inceler. İnsan doğası doğrudan kötü değildir ancak düzen, kaos ve dışsal baskılar karşısında son derece kırılgan bir mekanizmadır.
Nolan için trajedi, içsel bir suçluluktan ziyade sistemin çöküşüdür. Joker, Harvey Dent’e fiziksel veya zihinsel bir şiddet uygulamaz; sadece sistemin ne kadar kırılgan olduğunu kanıtlar. Dent’in çöküşü, insanın dış koşullar karşısında ahlaki pusulasını ne kadar hızlı kaybedebileceğinin bir göstergesidir.
AlptekinObscura 
Yorum bırakın